Leasing nedir? Finansal kiralama nasıl yapılır?
Bir işletme için üretim makinesi, iş aracı ya da başka bir yatırım malı gerektiğinde satın alma bedelini tek seferde ödemek nakit akışını zorlayabilir. Leasing, ihtiyaç duyulan varlığın kullanımına kira ödemeleriyle erişme seçeneği sunar. Aşağıda leasingin nasıl işlediğini, hangi giderleri hesaba katman gerektiğini ve krediyle arasındaki farkı bulabilirsin.
Leasing (Finansal Kiralama) nedir?
Leasing, Türkçede finansal kiralama adıyla anılır. Kiracı, ihtiyacı olan malı ve satıcıyı seçer. Yetkili kiralayan malı satın alır veya başka şekilde temin eder, ardından sözleşmede belirlenen süre boyunca kullanımını kira bedeli karşılığında kiracıya bırakır. Kiracı sözleşme süresince maldan yararlanır, mülkiyet ise sözleşmenin koşullarına göre kiralayanda kalabilir ya da süre sonunda devredilebilir.
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 3. maddesi, bir işlemin finansal kiralama sayılmasında birden fazla ölçüt tanımlar. Bu nedenle her kiralama sözleşmesi leasing sayılmaz ve her leasing sözleşmesinde malın mülkiyetinin dönem sonunda kiracıya geçeceği varsayılamaz. Kanuna göre kiralayanlar katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal kiralama şirketleri olabilir.
Leasing süreci
- İhtiyacını ve malı belirlersin. Makine, ekipman, araç veya başka bir yatırım malı için ihtiyacını ve teknik özellikleri netleştirirsin.
- Satıcı ve teklif bilgilerini paylaşırsın. Seçtiğin malın fiyatı, teslim koşulları ve satıcı bilgileri kiralayana iletilir. Kiralayan başvurunu ve işletmenin finansal durumunu değerlendirir.
- Sözleşme ve ödeme planı oluşturulur. Başvuru uygun bulunursa taraflar kira süresi, kira bedelleri, ödeme tarihleri, sigorta ve diğer sorumluluklar ile sözleşme sonundaki seçenekleri yazılı olarak belirler.
- Mal temin edilir ve kullanımına bırakılır. Kiralayan malı satıcıdan alır veya sözleşmeye uygun şekilde temin eder. 6361 sayılı Kanun’un 23. maddesine göre kiralayanın malı satın alırken kiracının seçtiği mal ve satıcıya ilişkin sözleşme koşullarını dikkate alması gerekir.
- Kira ödemelerini yaparsın. Sözleşme süresince ödeme planına uyman ve malı sözleşmedeki kullanım şartlarına göre koruman gerekir. Kanun’un 24. maddesi kiracıya malın zilyetliğini ve sözleşmenin amacına uygun faydalanma hakkını verir.
- Sözleşme sonundaki koşulları uygularsın. Sözleşmede mülkiyet devri veya satın alma hakkı varsa belirtilen bedel ve koşulları yerine getirerek malı devralabilirsin. Böyle bir hüküm yoksa malın iadesi veya sözleşmede yer alan başka bir sonuç gündeme gelebilir.
Finansal kiralama sözleşmesi yazılı şekilde kurulur. Kanun’un 22. maddesine göre sözleşmenin taşınır veya taşınmaz mal niteliğine göre ilgili özel sicile tescil ya da şerh edilmesi gerekir. İmza öncesinde tescil işleminin kim tarafından yapılacağını ve teslim takvimini kiralayana sormalısın.
Leasing ile finanse edilebilecek mallar
Finansal kiralama, işletmelerin faaliyetinde kullanacağı makine, üretim hattı, iş ve taşıma aracı, tıbbi cihaz, ofis ekipmanı ve taşınmaz gibi yatırımlar için değerlendirilebilir. Hangi malın kabul edileceği, malın niteliğine, mevzuata, kiralayanın değerlendirmesine ve sözleşme koşullarına göre değişir. Her ürün veya kişisel kullanım eşyası için leasing sunulduğu sonucuna varma. Başvuru öncesi malın finansal kiralamaya uygunluğunu ve kabul edilen satıcı koşullarını finansman kuruluşundan teyit et.
Leasing maliyet kalemleri
Leasingin toplam maliyeti yalnızca aylık kira tutarından ibaret olmayabilir. Teklifleri değerlendirirken aşağıdaki kalemleri sözleşme ve ödeme planı üzerinden ayrı ayrı kontrol et:
- Peşinat veya ilk ödeme: Finansmanın yapısına göre başlangıçta ödeme istenebilir. Tutar ve ödeme zamanı tekliften öğrenilir.
- Kira bedelleri: Vade boyunca yapılacak ödemelerin tutarı, para birimi, tarihleri ve artış koşulları sözleşmede yer alır.
- Masraf ve vergiler: Dosya, tescil, noter veya işlemle bağlantılı giderler ile vergi uygulamaları işlem ve malın niteliğine göre değişebilir. Hangi giderin kime ait olduğunu yazılı teklif ve sözleşmede kontrol et.
- Sigorta ve bakım: Malın sigortalanması, bakım ve onarım sorumluluğu sözleşmede düzenlenebilir. Poliçe kapsamı, primin kim tarafından ödeneceği ve hasar halinde izlenecek yol net olmalı.
- Sözleşme sonundaki bedel: Satın alma hakkı varsa devir için ödenecek bedeli ve hakkın kullanılma süresini önceden öğren.
Toplam maliyeti hesaplarken tüm kira ödemelerini, başlangıç ödemelerini, zorunlu yan giderleri ve varsa sözleşme sonu bedelini birlikte ele al. Teklif şartları kuruma, mala, vadeye ve başvuru değerlendirmesine göre değiştiği için güncel tutarı sözleşme öncesi yazılı olarak teyit et.
Leasing ile kredi arasındaki farklar
Karşılaştırma | Leasing (finansal kiralama) | Krediyle satın alma |
| Malı kim temin eder? | Genellikle kiralayan, seçilen malı satıcıdan alır veya temin eder. | Kredi kullanan kişi ya da işletme malı satın alır ve kredi borcunu öder. |
| Sözleşme süresinde mülkiyet | Genellikle kiralayanda kalır, kiracı malı sözleşme kapsamında kullanır. | Satın alma işlemiyle alıcı mülkiyet edinir. Kredi veren lehine ayrıca teminat kurulabilir. |
| Ödemeler | Sözleşmede yer alan kira takvimine göre yapılır. | Kredi sözleşmesi ve ödeme planındaki taksitler ödenir. |
| Dönem sonu | Devir, satın alma, iade veya başka bir sonuç sözleşmeye göre değişir. | Kredi borcu kapanınca kredi verenin teminatı varsa kaldırılması için işlem gerekebilir. |
| Değerlendirme | Mal, satıcı, işletmenin finansal durumu ve sözleşme koşulları incelenir. | Gelir, kredi geçmişi, teminat ve bankanın kredi politikası değerlendirilir. |
Bu farklar genel çerçeveyi gösterir. Gerçek sonuç, kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin hükümlerine ve işlemin türüne göre değişebilir. Araç alımında kredi seçeneklerini görmek için ENUYGUN Finans taşıt kredisi hesaplama sayfasını, işletme yatırımı için ticari finansman seçeneklerini incelemek üzere KOBİ kredisi hesaplama sayfasını kullanabilirsin. Bu araçlar leasing teklifi sunmaz, alternatif finansman maliyetlerini karşılaştırmana yardımcı olur.
Leasingin avantajları ve dikkat edilmesi gerekenler
Öne çıkan avantajlar
- Yüksek bedelli yatırım malına, satın alma bedelinin tamamını başlangıçta ödemeden erişme imkânı sağlayabilir.
- Ödeme takviminin işletmenin nakit akışına göre planlanmasına yardımcı olabilir.
- Mal ve satıcı seçimini işletmenin ihtiyacına göre yapma olanağı sunabilir.
- Finansman konusu mal, sözleşme devam ederken kiralayanın mülkiyetinde kalabildiği için işlem yapısı klasik krediyle satın almadan ayrılır.
Karar vermeden önce kontrol etmen gerekenler
- Sözleşmenin para birimini, kira bedellerini ve varsa değişken ödeme koşullarını incele.
- Toplam ödemeyi krediyle satın alma ve peşin satın alma maliyetleriyle aynı varsayımlar üzerinden karşılaştır.
- Erken ödeme, sözleşmeyi sona erdirme, gecikme ve temerrüt hükümlerini oku. Erken çıkışın mali sonucu sözleşmeye göre değişebilir.
- Hasar, hırsızlık, bakım, onarım ve sigorta sorumluluğunun kimde olduğunu öğren.
- Sözleşme sonunda mülkiyetin devri için ek bedel veya işlem gerekip gerekmediğini yazılı olarak doğrula.
- Ödemelerin işletme nakit akışına uygun olduğundan ve teslim süresinin yatırım planını aksatmayacağından emin ol.
Leasing'in uygun olabileceği işletmeler
Leasing, faaliyetinde kullanacağı makine, araç, ekipman veya taşınmaz için finansman arayan işletmelerin değerlendirebileceği bir seçenek olabilir. Özellikle yatırım malını hemen kullanmaya ihtiyaç duyan ve satın alma bedelini tek seferde ödemek istemeyen işletmeler teklif alabilir. Bununla birlikte leasing başvurusu otomatik olarak onaylanmaz. Kiralayan, işletmenin mali kayıtlarını, ödeme kapasitesini, malın değerini, satıcıyı ve talep edilen sözleşme koşullarını inceleyebilir. Başvuruda istenebilecek belgeler kuruma ve işletme türüne göre değişir. Başvuru sürecine hazırlanırken kredi ve finansman başvurularında istenen belgelerle ilgili rehbere göz atabilirsin, leasing için kesin belge listesini ise başvuracağın kurumdan almalısın.
Leasing sözleşmesinde sigorta ve DASK
Leasing konusu malın sigortalanması, malın türüne ve sözleşmedeki risk paylaşımına göre gündeme gelebilir. Araç veya ekipman için sigorta zorunluluğu ve poliçe şartlarını kiralayandan yazılı olarak öğren. Finansal kiralama konusu taşınmaz bir meskense, binanın Zorunlu Deprem Sigortası kapsamına girip girmediğini ve geçerli poliçe gerekip gerekmediğini ayrıca kontrol et. DASK, kapsam dahilindeki meskenler için düzenlenir ve iş yeri ya da kiralama işleminin her türüne otomatik olarak uygulanmaz. Kapsama giren bir konut için teklifleri ENUYGUN Sigorta DASK sayfasından inceleyebilirsin.
Leasing sonunda mal benim olur mu?
Her sözleşmede otomatik olarak olmaz. Mülkiyetin dönem sonunda devredilmesi veya satın alma hakkı tanınması sözleşme koşullarına göre değişir. Devir için ek bedel ya da başka bir işlem gerekebilir.
Leasing'de peşinat ödenir mi?
Başlangıç ödemesi veya peşinat koşulu her teklifte aynı olmayabilir. Başvuru yaptığın kuruluştan başlangıçta ödenecek tutarı, kira planını ve toplam maliyeti yazılı olarak iste.
Leasing sözleşmesi erken sona erdirilebilir mi?
Erken sona erdirme imkânı ve doğuracağı maliyet sözleşmeye göre değişir. İmzadan önce erken fesih, gecikme, temerrüt ve malın iadesi hükümlerini dikkatle incele.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Finansal kiralama maliyetleri, başvuru koşulları, vergi uygulamaları ve sözleşme sonu seçenekleri işlem bazında değişebilir. İmza öncesinde güncel teklif ve sözleşme hükümlerini ilgili finansman kuruluşuyla doğrula.
