Kredi tahsis ücreti nedir?

Bir kredi teklifinde ilk dikkatini çeken noktalar çoğu zaman aylık faiz oranı ve taksit tutarı olur. Oysa hesabına geçecek net tutarla sözleşmede borçlandığın anapara arasında fark yaratan masraflar, kredinin gerçek maliyetini doğrudan etkiler. Tahsis ücreti de başvuru ekranında, sözleşme öncesi bilgi formunda veya ödeme planında farklı sunumlarla karşına çıkabilir. Kredi kullanırken faiz dışında karşına çıkabilen tahsis ücretinin nasıl hesaplandığını, hangi sınırlar içinde alınabildiğini ve hangi durumda iade talep edebileceğini yazımızda bulabilirsin.

Kredi tahsis ücreti nedir?

Kredi tahsis ücreti, bireysel kredi başvurusunun onaylanıp kredinin kullandırılması sırasında bankanın operasyonel süreç karşılığında alabildiği bedel. Günlük dilde “kredi dosya masrafı” adıyla da karşılaşabilirsin. Mevzuatta kullanılan ücret adı ise “tahsis ücreti”.

TCMB’nin Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliği’nin 10. maddesi, tüketici ve konut finansmanı kredilerinde tahsis ücreti dışında istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti veya benzer adlarla ek ücret alınmasına izin vermez. Böylece aynı operasyon için farklı adlarla birden fazla bedel çıkarılmasının önüne geçilir.

Kredi tahsis ücreti nasıl hesaplanır?

Üst sınır vade, aylık faiz oranı veya taksit sayısı üzerinden değil, kullandırılan anapara üzerinden hesaplanır. TCMB’nin 2020/7 sayılı Tebliği’nin 10. maddesindeki binde 5 oranı bir üst sınır. Bankanın binde 3 uygulaması veya ücreti sıfırlaması da mümkün. Kredi tahsis ücreti şu şekilde hesaplanır:

Azami kredi tahsis ücreti = Kullandırılan kredi anaparası × 0,005

6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 33. maddesi ile 7345 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca tüketici kredilerinde lehe alınan faiz, komisyon ve ücret gelirlerine %15 BSMV uygulanır. İhtiyaç ve taşıt gibi BSMV’ye tabi kredilerde toplam kesinti için şu hesap ortaya çıkar:

Azami toplam kesinti = Tahsis ücreti + Tahsis ücreti üzerinden %15 BSMV

Banka binde 5’ten daha düşük tahsis ücreti uygularsa BSMV de fiilen alınan ücret üzerinden düşer. Şartları karşılayan konut finansmanı BSMV muafiyetinden yararlanır. Bu nedenle 100.000 TL konut kredisinde tahsis ücretinin azami tutarı 500 TL olur ve tablodaki 75 TL BSMV eklenmez. Ekspertiz, ipotek ve sigorta gibi diğer kalemler ayrıca gündeme gelebilir. Kredinin kullanım amacı ve sözleşme türü vergi uygulamasını etkilediği için bankanın bilgi formunu kontrol et.

BSMV’ye tabi bir kredide ücret kredi tutarından peşin kesilirse hesabına geçen net para azalır. Örneğin 100.000 TL anapara için azami ücret ve BSMV toplamı kesildiğinde, başka bir kesinti yoksa hesabına 99.425 TL geçebilir. Borç anaparası ise sözleşmedeki 100.000 TL üzerinden izlenir. Bu nedenle teklifleri yalnızca aylık taksite göre değil, net kullandırım ve toplam geri ödeme üzerinden karşılaştır.

İpucu: Faiz, vergi ve masrafları birlikte değerlendirmek için kredinin gerçek maliyeti ve kredi toplam tutarı rehberine göz at.

Kredi tahsis ücreti zorunlu mu?

Hayır. Binde 5 oranı bankanın mutlaka alması gereken sabit bedeli değil, aşamayacağı sınırı gösterir. Banka kampanya veya ürün politikası kapsamında tahsis ücretini azaltabilir ya da sıfır ücretli kredi sunabilir. Sıfır tahsis ücretli bir teklif de otomatik olarak en düşük maliyetli seçenek anlamına gelmez. Faiz oranı, toplam geri ödeme, sigorta primi ve diğer masraflar sonucu değiştirebilir.

Bankanın ücreti alabilmesi için ücret bilgisini sözleşmede ve bilgilendirme formunda açıkça göstermesi, onayını alması gerekir. TCMB’nin 2020/7 sayılı Tebliği’nin 5. maddesine göre banka, onay aldığını ispatlayamazsa onay alınmamış kabul edilir. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 6. ve 11. maddeleri de ücretlerin, efektif yıllık faiz oranının ve toplam ödeme tutarının sözleşme öncesi bilgilerde ve sözleşmede yer almasını ister.

Kredi başvurun reddedilirse banka, TCMB’nin aynı Tebliği’nin 10. maddesine göre kamu kurumuna veya üçüncü kişiye gerçekten ödediği tutarlar dışında senden ücret alamaz. Kredi kullandırılmadan kesinti görürsen dekont, başvuru sonucu ve sözleşme üzerinden bankadan yazılı açıklama iste.

Kredi tahsis ücreti ile diğer kredi masrafları aynı mı?

Hayır. Tahsis ücreti bankanın kendi operasyonuna bağlı kalemken ekspertiz, rehin ve sigorta farklı bir hizmete dayanır. Ayrımı şu tabloda görebilirsin:

Sigorta primi tahsis ücretinin parçası değil. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 26. maddesine göre açık talebin olmadan kredi bağlantılı sigorta yapılamaz. Banka sigortalı teklif sunuyorsa sigortasız seçeneği de göstermeli. Kendi seçtiğin sigorta şirketinden, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu poliçe getirmen de mümkün.

Kredi tahsis ücreti geri alınabilir mi?

Yasal sınıra uygun, açıkça bildirilen ve onayınla alınan tahsis ücreti için sırf ücret kesildiği gerekçesiyle otomatik iade hakkı doğmaz. Buna karşılık aşağıdaki durumlardan biri varsa bankadan iade veya düzeltme isteyebilirsin:

• Vergi hariç tahsis ücreti kullandırılan bireysel kredi anaparasının binde 5’ini aşıyorsa
• Ücret sözleşmede veya bilgilendirme formunda görünmüyorsa
• Banka onayını aldığını gösteremiyorsa
• Tahsis ücretinin yanında istihbarat, kredi işlem fişi veya benzer adla ikinci bir operasyon ücreti kesildiyse
• Kredi reddedildiği hâlde kamu kurumuna ya da üçüncü kişiye ödenen gerçek bir gider dışında ücret alındıysa

Krediyi erken kapatınca tahsis ücreti iade edilir mi?

14 günlük cayma süresi dışındaki erken kapama, tahsis ücretinin otomatik iadesini sağlamaz. Erken ödemede kalan döneme ait faiz ve ilgili maliyet indirimleri ayrı kurallara göre hesaplanır. Tahsis ücreti kullandırım sırasında doğan operasyon bedeli olduğu için sözleşme, kesinti tarihi ve olası aykırılık birlikte incelenmeli.

Bireysel ve ticari kredide aynı tahsis ücreti sınırı mı uygulanır?

Hayır. Bireysel tüketici kredisi ile işletme amacıyla kullanılan ticari kredi farklı düzenlemelere bağlı. Binde 5 sınırını KOBİ veya esnaf kredisine uygulamak doğru sonuç vermez.

TCMB’nin ticari ücretlere ilişkin güncel uygulama talimatına göre ticari kredi tahsis ücreti, tahsis edilen veya yenilenen limitin yıllık % 0,20’sini aşamaz. 

Vade uzadıkça tahsis ücreti artar mı?

Bireysel kredide üst sınır vade üzerinden değil, kullandırılan anapara üzerinden hesaplanır. Aynı anapara için 12 ay veya 24 ay vade seçmen binde 5 sınırını değiştirmez.

Banka tahsis ücretini kredi tutarından kesebilir mi?

Ücret sözleşmede ve bilgilendirme formunda açıkça yer alıp onayın alınmışsa banka tahsilatı kullandırım sırasında yapabilir. Kesinti anaparadan düşerse hesabına geçen net tutarı ayrıca kontrol et.

Online kredide de binde 5 sınırı geçerli mi?

Evet. Başvurunun şubeden veya dijital kanaldan yapılması, finansal tüketiciye kullandırılan bireysel kredi için binde 5 üst sınırını değiştirmez.

Bu içerik genel finansal bilgilendirme sunar. Kredi onayı, belirli bir faiz oranı, ücret muafiyeti veya hukuki sonuç taahhüdü içermez.