Borçlardan kurtulmanın 7 adımı

Borç ödeme yöntemleri, borcun büyüklüğü, alacaklı taraf gibi faktörlere göre değişkenlik gösterir. Borç alan taraf bir birey olacağı gibi bir kuruluş da olabildiği için borcun miktarı da önemli ölçüde farklılaşır. Kontrol altına alınmayan borçlar, kişi ve kurumların bütçe dengeleri için zorlayıcı olabilir. Bunlara istinaden borç ödemenin 7 adımını ve çok daha fazlasını içeriğimizde bulabilir, kendine uyan bir yöntemi uygulamak için karar alabilirsin.

Borç nedir ve neden olur?

Borç, en basit haliyle bir tarafın diğer bir taraftan para ödünç alması olarak özetlenebilir. Bir diğer ifade ile borç, bir eylemde bulunmaktan, bir fiili işlemekten kaçınmak. Hukuk terimleri açısından borcu karşılaması gereken kişiye “borçlu” denirken, yerine getirilmesi fiiline ise “edim” adı verilir. Borcun oluşması da aslında bu kadar basit bir şekilde gerekçelendirilebilir.

Alıcı tarafın mevcut finansal kaynağı harcamaları için yeterli gelmediğinde çeşitli borçlanma çeşitlerinden birini tercih eder. Mevcut dönemde elde edilen gelire göre daha fazla harcamak borcu doğurur. Bir başka ifade ile de aslında gelecekte elde edilecek gelirin şimdiden kullanılması. Bu nedenle alıcı taraf ile veren taraf meydana gelir. Alıcı taraf, borç veren tarafa belli bir zaman diliminde ve faiz oranında borcunu geri ödemekle yükümlü.

Borç kaynakları kaça ayrılır?

Borcun kaynakları, hukuki ilişkilerin çeşitliliğine dayanarak çeşitli unsurlara ayrılır. Bu unsurlar arasında öne çıkanlar aşağıdaki gibi:

• Hukuki işlemler (sözleşme)
• Haksız fiil
• Sebepsiz zenginleşme

Konu hakkındaki genel hükümler, borç ilişkisinin kaynakları ve sözleşmeden doğan borç ilişkileri ise Türk Borçlar Kanunu tarafından belirtilir. Borçlar Hukuku kapsamında ele alınan davalar ise genel itibarıyla şunlar:

Haksız fiilden doğan tazminat davaları, maddi-manevi tazminat davaları, alacak davaları, kira tespiti ve kiralananın tahliyesi davaları, inşaat hukuku davaları, müdahalenin men-i davaları, ortaklığın giderilmesi davaları, ecri misile ilişkin davalar, gayrimenkul davaları, ipotek-rehin tesisi ve fekkine ilişkin davalar, kat mülkiyetinden doğan her türlü davanın yanı sıra, kira sözleşmesinden, satım sözleşmesinden, eser sözleşmesinden kaynaklanan her türlü dava. Bunlara ek olarak borç ilişkileri gündelik hayatta da geniş bir yere sahip.

Borç türleri nelerdir?

Borçlar, genel hatları ile 4 türe ayrılır: Teminatlı borç, teminatsız borç, döner (tekrarlanan) borç ve kurumsal borç. Gel birlikte borç türlerini inceleyelim.

Teminatlı borç için borçlunun ödünç aldığı miktarı ödeyebilecek miktarda varlığının olması gerekir. Örneğin ev, araba ya da yatırımlar teminat olarak gösterilebilir ve bunların haczi üzerine teminatlı borç sözleşmesi yapılır.

Teminatsız borçta ise ödünç alanın borcunu ödeyebilme potansiyeli, kredi özellikleri gibi unsurlar incelenir. Herhangi bir varlığın söz konusu olmadığı, yani garantisi olmayan borç türü. Bu nedenle borç alacak kişinin kredi özellikleri derinlemesine ele alınır. 

Döner borca kredi kartı borçları örnek verilebilir. Yani kredi kartı kapatılmadığı takdirde borç sürekli tekrarlanır.

Kurumsal borçlar ise daha çok şirketler, firmalar, kuruluşlar ile ilgili. Ticari senetler kurumsal borçlara verilebilecek örnekler arasında bulunur.

Borç ödenirken kullanılabilecek yöntemler nelerdir?

Ödünç aldığın miktarı geri ödemek için iyi bir borç yönetimine sahip olman gerekir. Bunun için yapılması gereken 7 adımı aşağıda inceleyebilirsin:

1 – Borç listesi oluştur

Öncelikle henüz ödemediğin tüm borçların bir listesini yap. Borç adetlerin veya borç miktarın az ise listeyi bir defterde de oluşturabilirsin. Ancak daha planlı bir borç yönetimi için telefonuna indirebileceğin pek çok uygulama var. Hem bireyler hem de işletmeler tarafından kullanılmak üzere tasarlanan borç yönetim uygulamalarından yararlanabilirsin. Bu sayede derli toplu bir şekilde ödenmemiş güncel borçlarını listeleyebilirsin. Ardından her borcun faiz oranını da ekle. Buna göre hangi borcun daha fazla alan kapladığını hesaplayabilirsin. Son olarak bu listeye borçların son ödeme tarihini de eklemeyi unutma. Buna göre ödemek için öncelik vereceğin borç listesi de oluşturabilirsin.

2 – Zorunlu harcamalarını belirle

Ardından zorunlu harcamalarını belirleyebilirsin. Burada zorunlu harcamalar sabit giderleri ifade eder. Kredi ve kredi kartı ödemeleri, internet, elektrik, su faturaları, kira vs. zorunlu harcamalar. Bu nedenle zorunlu harcamalara ihtiyaçlar ya da sabit giderler de denebilir. Günlük hayatın olağan akışı açısından sabit giderlerini ihmal etmeden ödemek için zorunlu harcamalarını güncel tutmayı unutma.

3 – Gelirini hesapla

Borçların ve zorunlu harcamalarını takiben düzenli ve düzensiz gelirlerinin bir listesini çıkarabilirsin. Aylık gelirin (maaş) ve varsa ek gelirlerini toplayabilirsin. Daha doğru bir sonuç için düzenli gelirini ayrı, düzensiz gelirlerini ayrı da hesaplayabilirsin. Ayrıca bu hesaba varsa diğer hane halkı üyelerinin gelirlerini de ekleyebilirsin. Bu adımın amacı, gelir – gider dengesini gerçekçi bir şekilde kurmak.

Dolayısıyla gelir hesaplamasını tüm faktörleri göz önünde bulundurarak tamamlamalısın. Örneğin, yıllık elde ettiğin geliri de hesaplayıp sonucunu listene ekleyebilirsin. Bu, uzun vadeli bir borç ödeme planı oluşturman için avantajlı olabilir. Gelir hesaplamada kendi işini kuranların ayrıca gelir vergisi gibi faktörleri de göz önünde bulundurması gerekir. Son olarak gelirine göre kısabileceğin harcamalarını da yine bu adımda belirleyebilirsin.

4 – Bir ödeme planı oluştur

Son derece kritik üçüncü adımı da tamamladıysan sıra pratik kısma geldi demek. Burası işin biraz daha borç ödeme stratejisinin başladığı yer. Bir ödeme planı oluşturmak için borç ödeme taktikleri arasından seçim yapabilirsin. Çığ yöntemi ve kartopu yöntemi olarak 2’ye ayrılır:

Çığ yöntemi, faiz oranı en fazla olan borcu ilk önce kapatma yöntem. Mevcut tüm borçların minimum ödemesini yaptıktan sonra en yüksek faiz oranına sahip borcunu ödeyebilirsin.

Kartopu yönteminde ise tüm borçlar için minimum ödeme yaptıktan sonra daha küçük borçları kapatmak amaçlanır. En küçükten en büyüğe doğru sıralayıp en küçük borcun ödeyebileceğin en büyük kısmını yatırabilirsin.

Bu yöntemler özellikle hızlı bir şekilde borçlarını ödemek isteyenlerin amaçları ile örtüşür. Bunun yanı sıra borç önceliklendirmesi yaptığında hepsinde yüksek faiz oranları ile karşılaşmış olabilirsin. Bu yüksek faizli borçları ödemek için daha düşük faizli kredi başvurusunda bulunmak da yaygın. Böylece tüm borçlar tek bir çatı altında toplanabilir.

5 – Borçları ödemek için yapılandırmayı değerlendir

Borç yapılandırması, ödeme güçlüğü çektiğin durumlarda tercih edebileceğin bir yöntem. Özellikle kredi ve kredi kartı borçlarında yapılandırma da öne çıkabilir. Bu şekilde borçlarını ödemek ile ilgili daha esnek bir plan oluşturabilir, daha düşük taksitler ödeyebilirsin. Bunun için kredi / kredi kartı aldığın banka ile iletişime geçebilir, yapılandırma talebinde bulunabilirsin.

Banka, borç durumunu ve ödeme geçmişini inceler. Bu incelemeler sonrasında, kredi yapılandırması hakkında sana olumlu – olumsuz dönüş sağlar.

6 – Ek gelir getirecek yeni yöntemler bul

Sabit gelirinin yanı sıra borçlarını ödemek için ek gelir yöntemleri de bulabilirsin. Eğer ek gelir elde edebilirsen borçlarını daha erken kapatabilirsin. Boş zamanlarda freelance çalışmak popüler ek gelir elde etme yöntemleri arasında bulunur.

7 – Yeni harcamalardan kaçın

Yukarıda bahsettiğimiz gibi borç, mevcut gelirden fazlasını harcamak dolayısıyla oluşur. Bunun küçük ya da büyük bir kısmı gereksiz harcamalardan kaynaklı olabilir. Bu nedenle borçlarını kapatma döneminde harcamalarını kısmalı, hatta mümkünse gereksiz olanları durdurmalısın. Tahmin edersin ki gereksiz alışveriş bunların başında gelir. Bu nedenle gereksiz harcamalar anlık olarak iyi hissettirebilir fakat büyük fotoğrafa baktığında borcunu katlayabilir. Bu nedenle borçlarını kapadıktan sonra dahi gereksiz büyük harcamalar yapmamaya özen gösterebilirsin.

Alınan borç ödenmezse ne olur?

Ödenmeyen borçlar (kredi borçları gibi) belli bir süre sonra yasal takip altına girer. Bankalar genelde ödenmemiş borçların 30. ve / veya 60. günlerinde seninle iletişime geçer. Genellikle art arda iki taksit ödenmediğinde ise ihtarname çekilir. Bu aşamada ödünç aldığın miktar tahsil edilmeye çalışılır. Hatta ödeme kolaylıkları da sunulabilir. Buna karşın ödenemeyen borçlar için ise haciz yöntemine başvurulur.

İpucu: Kredi borcunun ödenmediği durumlarda olabilecek adımlarla ilgili daha fazla bilgi almak için "Kredi borcu ödenmezse ne olur, yasal takip ne zaman başlar?" başlıklı yazımıza göz at.

Bu sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. Yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir.