Vadeli mevduat ve bono farkları nedir?
Birikimini kısa veya orta vadede değerlendirirken vadeli mevduat ile bono benzer bir getiri dili kullanabilir. İki üründe de yıllık oran, vade ve vade sonu tutarı görmen mümkün. Buna rağmen hukuki ilişki, güvence, erken çıkış sonucu ve vergi hesabı aynı işlemez. Bu yazıda, vadeli mevduat ve bono arasındaki farkları bulabilirsin.
Vadeli mevduat ne demek?
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 3. maddesi, mevduatı yazılı, sözlü veya halka duyuru yoluyla, karşılıklı ya da karşılıksız biçimde kabul edilen ve istendiğinde veya belli bir vadede geri ödenen para olarak tanımlar. Vadeli mevduatta banka ile belirli tutar, faiz oranı, para birimi ve vade üzerinden sözleşme kurarsın. Kanun’un 61. maddesi, vade ve ihbar süresi hakkında banka ile kararlaştırdığın koşulları saklı tutar. Vade bitmeden anaparanı çekebilirsin. Ancak banka sözleşmesi, işlemiş faizin tamamını veya bir bölümünü alamamana yol açabilir. Günlük faizli ya da kısmi çekime izin veren ürünlerde farklı kurallar görebilirsin.
5411 sayılı Kanun’un 63. maddesi ve ilgili sigorta yönetmeliği çerçevesinde, sigorta kapsamına giren mevduatın anapara ile faiz reeskontu toplamı 2026 yılında her kredi kuruluşunda her kişi için 1.200.000 TL’ye kadar koruma alabilir. TMSF’nin 2026 açıklamasında limit ve kişi başına kurum bazlı uygulama yer alır. Resmî kuruluşlara, kredi kuruluşlarına, finansal kuruluşlara ve Kanun’un 64. maddesinde sayılan bazı kişilere ait hesaplar kapsam dışında kalabilir.
Bono ne anlama gelir?
Bu karşılaştırmada bono kelimesi yatırım amacıyla alınan kısa vadeli borçlanma aracını ifade eder. Bonoyu aldığında ihraççıya borç verirsin. İhraççı, ihraç belgesinde yer alan tarihler ve koşullar çerçevesinde anapara ile varsa faiz veya iskonto kazancını ödemeyi üstlenir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Hazine bonosunu vadesi bir yıldan kısa bir devlet iç borçlanma senedi olarak açıklar.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 776 ile 779. maddeleri arasında düzenlenen emre yazılı bono, ticari bir senet anlamına gelir. Buradaki yatırım ürünü karşılaştırması o senet türünü kapsamaz. “Bono” adını gördüğünde ürünün Hazine bonosu, finansman bonosu veya ticari senet olup olmadığını kontrol etmen bu nedenle önem taşır.
Vadeli mevduat ve bono arasındaki temel farklar
Kriter | Vadeli mevduat | Bono |
Hukuki ilişki | Bankada açılan mevduat hesabı | İhraççıya verilen borç karşılığında alınan sermaye piyasası aracı |
Karşı taraf | Mevduat bankası | Hazine, banka veya şirket |
Getiri kaynağı | Sözleşmede yer alan faiz oranı | İskonto, kupon, itfa bedeli ve olası satış kazancı |
Vade | Bankanın ürününe göre gün, ay veya yıl bazlı seçenekler | Hazine bonosunda bir yıldan kısa, finansman bonosunda 30 ile 364 gün arası |
Vade öncesi çıkış | Anaparaya erişim mümkün, faiz hakkı azalabilir veya sona erebilir | Piyasada satış mümkün olabilir, satış fiyatı alış bedelinin altında veya üstünde kalabilir |
TMSF koruması | Kapsam ve limit koşulları sağlanırsa 2026 için kurum ve kişi başına 1.200.000 TL’ye kadar | TMSF mevduat sigortası yok |
Kredi riski | Limit üstü veya kapsam dışı tutarda bankanın ödeme gücü önem kazanır | Hazine ya da özel sektör ihraççısının ödeme gücü önem kazanır |
Piyasa fiyatı riski | Standart hesapta günlük piyasa fiyatı görülmez | Vade öncesi satışta faiz ve likidite değişimi fiyatı etkiler |
Maliyetler | Ürün koşuluna göre hesap, transfer veya erken çekim etkisi görülebilir | Komisyon, alış satış fiyat farkı, saklama veya hesap ücreti görülebilir |
Vergi | Vade ve para birimine göre stopaj | Tür, ihraççı, edinim tarihi, vade ve yatırımcı statüsüne göre stopaj |
Tutar ve vade girerek bankaların güncel tekliflerini net getiri üzerinden görmek için ENUYGUN Finans mevduat hesaplama sayfasını kullan.
Vadeli mevduat ve bonoda stopaj nasıl uygulanır?
Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67. maddesi kapsamındaki stopaj, anaparadan değil faiz veya kazanç üzerinden kesilir.
Ürün ve koşul | Stopaj oranı | Dayanak ve kapsam notu |
| 9 Temmuz 2025 ve sonrasında açılan ya da yenilenen TL mevduat, vadesiz veya 6 aya kadar | %17,5 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı sonrası oran |
| 9 Temmuz 2025 ve sonrasında açılan ya da yenilenen TL mevduat, 6 aydan uzun ve 1 yıla kadar | %15 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı sonrası oran |
| 9 Temmuz 2025 ve sonrasında açılan ya da yenilenen TL mevduat, 1 yıldan uzun | %10 | Uzun vadeli TL hesaplar için genel oran |
| Döviz tevdiat hesabı | %25 | Vade ayrımı olmadan genel oran |
| 1 Temmuz ile 31 Aralık 2026 arasında edinilen Hazine bonosu | % 0 | 11444 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki gelir ve kazançlar |
| 24 Mayıs 2020 ve sonrasında edinilen, SPK onaylı finansman bonosu | % 15 | 2569 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki gelir ve kazançlar |
Vade dolmadan paraya ihtiyacın olursa ne olur?
Vadeli mevduatta banka hesabını kapatır ve anaparanı öder. Faiz sonucu sözleşmeye göre değişir. Bazı ürünler işlemiş faizi ödemez, bazı günlük hesaplar ya da esnek ürünler kısmi kazanç sunabilir. Hesap açılışında “erken çekim”, “kısmi çekim” ve “vade bozma” maddelerini okuman gerekir.
Bonoda ihraççıdan erken ödeme istemek yerine çoğu zaman ikincil piyasada satış yaparsın. Satış anındaki faiz seviyesi, kalan vade, ihraççının kredi görünümü ve piyasadaki alıcı sayısı fiyatı belirler. Bu vade sonunda 100 birim alma hakkı veren bir bonoyu vade öncesinde 100 birimin altında satman mümkün.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve yatırım danışmanlığı hizmeti sunmaz. Faiz, stopaj, sigorta limiti, ürün koşulları ve mevzuat zaman içinde değişebilir. İşlemden önce bankanın veya yetkili yatırım kuruluşunun güncel sözleşmesini, ihraç belgesini, masraf bilgisini ve resmî mevzuatı kontrol et.
