Senet nedir ve nasıl doldurulur?

Bir alışveriş, borç ilişkisi ya da taksitli ödeme sırasında önüne senet geldiyse, imza atmadan önce belgedeki tutarı ve ödeme koşullarını kontrol et. Senet eksik veya yanlış doldurulduğunda ya da boş alanlar imzayla birlikte bırakıldığında sonradan anlaşmazlık yaşama riski artabilir. Bu yazıda, senedin ne anlama geldiğini, bono olarak düzenlenecekse hangi bilgileri taşıması gerektiğini ve doldurma sırasında nelere dikkat edebileceğini adım adım bulabilirsin.

Senet nedir?

Senet, bir kişinin başka bir kişiye borçlu olduğunu veya belirli bir ödeme yapmayı üstlendiğini yazılı şekilde gösteren belge. Günlük kullanımda bu sözcük farklı borç belgeleri için söylense de hukuki sonuç, belgenin içeriğine ve hangi türde düzenlendiğine göre değişir. Türk Ticaret Kanunu’nun 776. maddesinde bono veya emre yazılı senet için özel unsurlar sayılır. Bu unsurları taşıyan bono, alacağın devredilmesine ve kanundaki koşullar oluştuğunda kambiyo senetlerine özgü takip yoluna konu olabilir.

Her borç belgesi otomatik olarak bono sayılmaz. Belge bono niteliği taşımıyor olsa bile taraflar arasındaki borç ilişkisini ve yazılı delil durumunu etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca belgeye “senet” denmesine bakarak hukuki sonucunu varsayma. Yatırım amaçlı bono ile borç ödemek için düzenlenen bono da farklı bağlamlarda kullanılır. 

Bonoda hangi bilgiler bulunmalı?

TTK’nin 776. maddesine göre bono düzenlerken aşağıdaki unsurları kontrol et. 777. maddeye göre bazı eksikliklerde kanunun öngördüğü tamamlayıcı kurallar uygulanır, ancak eksik bir belge her durumda bono niteliği taşımaz.

• Bono veya emre yazılı senet ibaresi: Bu ifade senet metninde yer almalı.
• Kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi: Belirli bir tutarı ödeme taahhüdü açık olmalı ve bir koşula bağlanmamalı.
• Belirli bir tutar: Rakamla ve yazıyla yazılan tutar birbiriyle uyumlu olmalı. Para birimini de açıkça belirt.
• Alacaklının adı: Ödemenin kime veya kimin emrine yapılacağı anlaşılmalı. Kişi ya da şirket bilgilerini doğru yaz.
• Düzenlenme tarihi ve yeri: Senedin imzalandığı tarih ile düzenlendiği yer açıkça yazılmalı.
• Düzenleyenin imzası: Borç ödeme taahhüdünde bulunan kişinin imzası bulunmalı.
• Vade ve ödeme yeri: Bu alanları açıkça doldur. Vade yazılmaması hâlinde bono görüldüğünde ödenmesi gereken senet sayılır. 

Senet nasıl doldurulur?

1. Senedin bono olarak mı, yoksa taraflar arasında düzenlenen başka bir borç belgesi olarak mı kullanılacağını netleştir. Alacaklı ve borçlu bilgilerini kimlik veya şirket kayıtlarıyla karşılaştır.
2. Rakamla ve yazıyla aynı tutarı, para birimiyle birlikte belirt. Tutar alanında sonradan ekleme yapılabilecek boşluk bırakma. Yazım hatası olursa düzeltmeyi taraflar imzalamadan önce yapıp düzeltmenin yanına paraf koy.
3. Tutarın hangi borca karşılık geldiğini ayrıca bir sözleşme veya teslim belgesiyle kayıt altına al. Bono metnindeki ödeme vaadini koşula bağlayacak ifadeler kullanma.
4. Gün, ay ve yılı karışıklığa yer bırakmayacak biçimde belirt. Taksitli ödeme kararlaştırıldıysa her taksidin tutarını ve vadesini gösteren bir ödeme planı hazırla, hangi ödemenin hangi senedi kapatacağını yazılı olarak belirle.
5. İmzanın atıldığı gerçek tarihi ve düzenleme yerini yaz. Sonradan tarih eklenmesine veya değiştirilmesine dayalı anlaşmazlıkları önlemek için bu alanları imza anında kontrol et.
6. Boş veya sonradan doldurulabilecek alanları imzalı bırakma. Her iki tarafın da imzalı ve aynı içerikte bir örneği saklamasını sağla.
7. Ödeme yaptığında tarihli makbuz veya banka dekontu al. Senet tamamen ödendiyse asıl senedi geri iste ya da alacaklıdan senedin ödendiğini açıkça belirten imzalı bir belge al.

Borç veya ödeme planı için kredi seçeneğini de değerlendiriyorsan, ihtiyaç kredisi tekliflerini karşılaştırabilir incele.

Senet doldurma örneği

Aşağıdaki örnek, alanların nasıl düzenlenebileceğini göstermek için hazırlanmış kurgusal bir şablon. Gerçek bir borç ilişkisi için tutarı, tarafları ve ödeme koşullarını kendi anlaşmana göre yaz.

Senet imzalarken nelere dikkat etmelisin?

• TTK’nin 778. maddesi, açık poliçeye ilişkin 680. madde hükmünü bonolar için de uygular. Bu nedenle eksik bırakılan senedin sonradan doldurulması konusunda taraflar arasında uyuşmazlık çıkabilir. Boş alanları imzayla birlikte bırakma. İş gereği tamamlanmamış belge düzenleniyorsa, hangi alanların hangi koşullarda doldurulacağını ayrı ve imzalı bir yazılı anlaşmayla belirle, bir nüshasını sakla.
• Arada fark varsa imzalamadan önce gider. Varsa faiz, masraf veya ek ödeme koşullarını da açık ve yazılı biçimde anlamadan kabul etme.
• Başkasının borcu için attığın imza seni ödeme sorumluluğu altına sokabilir. Hangi sıfatla imza attığını, sorumluluğun kapsamını ve senet üzerindeki ibareleri netleştirmeden imza verme.
• Kısmi ödemelerde kalan borç tutarını yazılı teyit et. Son ödeme sonrasında asıl senedin iadesini ve borcun kapandığına ilişkin kayıt al.
• Mal teslimi, borç verme veya taksitli satış gibi ilişkinin fatura, sözleşme, teslim tutanağı ya da banka dekontu gibi belgelerini sakla.

Senet el yazısıyla doldurulabilir mi?

TTK’nin 776. maddesi bononun bütün alanlarının belirli bir yazı aracıyla doldurulmasını şart koşmaz. Esas olan, gerekli bilgilerin açık, tutarlı ve okunabilir biçimde yer alması. Taraflar alanları birlikte kontrol etmeli ve imzalı nüshaları saklamalı.

Senet noterde düzenlenmek zorunda mı?

TTK’nin 776. maddesinde bono için sayılan unsurlar arasında noter onayı yer almaz. Bununla birlikte tarafların kimliğini, iradesini, imzayı ve borcun dayanağını ispatlama ihtiyacı somut olaya göre değişebilir. Önemli tutarlı veya karmaşık bir işlemde hukuki destek al.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş yerine geçmez. Senet düzenleme, imzalama veya takibe itiraz süreçlerinde belge ve olay özelinde değerlendirme için bir hukuk uzmanından destek al.