Repo nedir ve getirisi nasıl hesaplanır?

Repo, menkul kıymetlerin geri alım taahhüdüyle alınıp satıldığı, kısa vadeli yatırım işlemleri arasında yer alır. Repo işlemlerinde vade ve faiz oranı brüt getiriyi, stopaj ve varsa masraflar ise net kazancı belirler. Bu yazıda reponun nasıl çalıştığını, ters repodan farkını, getiri hesabını ve vadeli mevduatla arasındaki farkları bulabilirsin.

Repo nedir?

Repo, İngilizce “repurchase agreement” ifadesinden gelir ve geri alım anlaşması anlamını taşır. İşlemin başında menkul kıymet satılır, aynı anda ileri bir tarihte hangi koşullarla geri alınacağı kararlaştırılır. Borsa İstanbul’un repo tanımında da başlangıçta geri alım vaadiyle satış, vade sonunda ise geri alım yer alır.

Bireysel yatırımcı olarak günlük kullanımda “repo yapmak” dediğinde, genellikle paranı belirli bir süre için bu işlemde değerlendirmen kastedilir. Getirin, işlemin başlangıç ve bitiş tutarları arasındaki farktan doğar. Menkul kıymetin kendi vadesi ile senin repo işleminin vadesi aynı olmak zorunda olmaz.

Repo ve ters repo arasındaki fark ne?

Repo ile ters repo, aynı işlemin iki tarafını anlatır. Menkul kıymeti geri alma taahhüdüyle satan ve nakit sağlayan taraf repo yapar. Menkul kıymeti geri satma taahhüdüyle alan ve nakit veren taraf ise ters repo yapar. Bu nedenle bankanın sana “repo” adıyla sunduğu üründe, nakdini değerlendiren taraf olarak teknik açıdan ters repo tarafında bulunabilirsin.

Repo işlemi nasıl yapılır?

Repo hizmeti sunan yetkili bir banka veya aracı kurum üzerinden işlem yapabilirsin. Hesap açılışı, sözleşme ve kullanılabilen kanallar kuruma göre değişir. Aracı kurumların işlemlerinde SPK’nın III-45.2 sayılı Tebliği uygulanır. Bu düzenleme, işleme konu finansal araçlar ve sözleşme koşulları gibi esasları belirler.

1. Kurumun istediği yatırım hesabını aç, repo sözleşmesini ve risk bildirimlerini incele.
2. Yaklaşan ödemelerini ayır ve vade boyunca ihtiyaç duymayacağın tutarı seç.
3. Yıllık brüt oranı, başlangıç ve bitiş tarihlerini, stopajı ve varsa ücretleri öğren.
4. Valör, işlemin başlangıç veya ödeme tarihini ifade eder. Talimat verdiğin gün ile getirinin işlemeye başladığı gün farklı olabilir.
5. İşlem dekontunu sakla ve vade sonunda hesabına geçecek tutarı kontrol et.

Repo vadesi, alt limiti ve işlem saati nasıl belirlenir?

Gecelik repo kısa süreli değerlendirme olanağı sunar. Kurumun ürün yapısına göre daha uzun vadeler de seçebilirsin. Tüm bankalar için geçerli tek bir alt limit veya son işlem saati bulunmaz. 

Hafta sonu ve tatilde ne olur?

Cuma günü başlayıp pazartesi sona eren bir işlem, arada tatil yoksa üç takvim günü sürer. Getiri hesabında sözleşmedeki gün sayısı esas alınır. Hafta sonu için ayrıca talimat verip veremeyeceğin ve vade sonu paranın kullanılabilir hale geleceği saat ise kurumun uygulamasına bağlı olur.

Otomatik repo talimatında serbest bakiyenin belirlediğin kısmı yeni işlemlerde değerlendirilebilir. Her yeni işlemde oran değişebilir. Otomatik talimatı iptal etmek ile başlamış işlemi vadesinden önce sonlandırmak aynı sonucu doğurmaz.

Repo getirisi nasıl hesaplanır?

Repo getirisini hesaplarken anapara, yıllık brüt faiz oranı, vade gün sayısı ve sözleşmedeki yıl bazını kullanırsın. Ardından stopajı ve varsa diğer kesintileri çıkarırsın. Aşağıdaki hesaplama, 365 günlük yıl bazı kullanılan basit faiz örneği üzerinden ilerler.

• Brüt getiri = Anapara × yıllık brüt faiz oranı × gün sayısı ÷ 365
• Stopaj = Brüt getiri × stopaj oranı
• Net getiri = Brüt getiri − stopaj − varsa masraflar
• Vade sonu toplam = Anapara + net getiri

Oranları formüle ondalık biçimde yazmalısın. Örneğin %40 için 0,40 kullanılır. Kurum farklı bir gün hesaplama bazı kullanıyorsa sonucu buna göre yeniden hesaplamalısın.

100.000 TL repo getirisi ne kadar olur?

Temsili örnek: 100.000 TL’yi yıllık brüt %40 oranla değerlendirdiğini, yıl bazının 365 gün, stopajın %15 ve ek masrafın sıfır olduğunu varsayalım. Buradaki %40 oranı güncel banka teklifi veya getiri vaadi içermez.

Her satır ayrı bir vade örneği içerir. Tutarlar iki ondalığa yuvarlandı. Günlük yenileme ve bileşik getiri varsayılmadı. Kurumun yuvarlama yöntemi küçük kuruş farklarına yol açabilir.

Yıllık %40 oran, bir günlük işlemde anaparanın %40’ını kazanacağın anlamına gelmez. Ayrıca bir günlük net getiriyi 365 ile çarpmak, yıl boyunca aynı oranla yatırım yapabileceğini göstermez. Yeni işlemlerdeki oran ve değerlendirebildiğin gün sayısı değişebilir.

Repo stopajı ne kadar, beyanname gerekir mi?

Türkiye’de tam mükellef gerçek kişinin ticari faaliyet dışında elde ettiği repo gelirinde %15 stopaj uygulanır. Kesinti anapara üzerinden değil, brüt gelir üzerinden yapılır. GİB’in geçici 67 uygulama rehberinde açıklanan 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67. maddesinin 4. fıkrası bu kesintinin dayanağını oluşturur. 

Repo için TMSF güvencesi var mı?

Repo, mevduat sigortası kapsamında yer almaz. Banka üzerinden işlem yapman, repo tutarını otomatik olarak sigortalı mevduata dönüştürmez. 

Repo vadesi dolmadan para çekilir mi?

Repo tutarını vadesiz hesaptaki bakiye gibi her an kullanabileceğini varsaymamalısın. Erken sonlandırma olanağı, karşı tarafın kabulüne ve sözleşmedeki koşullara bağlı olur. Talebin kabul edilse bile elde edeceğin tutar, başlangıçta vade sonu için hesaplanan tutardan farklı olabilir.

Repo ve vadeli mevduat arasındaki farklar neler?

Bu 2 araç kısa vadeli birikimlerini değerlendirmede karşına çıkabilir. Ancak getiri yapıları ve paraya erişim koşulları farklılaşır. Aşağıdaki tabloyu kullanarak aynı tutar ve aynı süre üzerinden sonuçları karşılaştırabilirsin.

Mevduat alternatifinin hesabına geçecek tutarını görmek için ENUYGUN Finans’ın mevduat faizi hesaplama sayfasından tutar ve vade seçerek teklifleri karşılaştıra. Bu araç mevduat için hesaplama sunar, repo teklifinin net sonucunu ise işlem yapacağın kurumdan almalısın.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel yatırım tavsiyesi sunmaz. Faiz oranları, vergiler, ücretler ve ürün koşulları değişebilir. İşlem öncesinde güncel sözleşmeyi, net getiri bilgisini ve kendi risk tercihini birlikte değerlendirmelisin.