Piyasa emri nedir ve nasıl verilir?

Alım satım ekranında “piyasa” seçeneğine dokunduğunda gerçekleşme hızına öncelik verirsin ancak emrin ekranda gördüğün son fiyattan gerçekleşmeyebilir. Özellikle hareketliliğin arttığı, makasın açıldığı veya işlem derinliğinin azaldığı anlarda emrin farklı fiyat kademelerinde eşleşebilir. Bu nedenle emrin nasıl çalıştığını ve maliyetin nasıl değişebileceğini bilmen önem taşır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 37 ve 39. maddeleri uyarınca emrini SPK tarafından yetkilendirilmiş bir yatırım kuruluşu üzerinden iletmen gerekir.

Piyasa emri nedir?

Piyasa emrinde fiyat alanına bir seviye yazmazsın. Yalnızca yönü ve miktarı seçersin. Alış emrin satış tarafındaki en düşük fiyatlı emirlerden, satış emrin alış tarafındaki en yüksek fiyatlı emirlerden başlayarak karşılanır. Karşı tarafta eşleşecek emir kalmazsa gerçekleşmeyen bölüm iptal olur. Piyasa emri bu nedenle fiyat garantisi de tam gerçekleşme garantisi de sunmaz.

Açılış, kapanış ve tek fiyat yöntemi uygulanan emir toplama aşamalarında piyasa emirleri eşleştirme başlayana kadar defterde bekler. Eşleştirme sonunda işleme dönüşmeyen piyasa emirleri takip eden seans bölümüne aktarılmaz ve iptal olur. Borsa İstanbul ayrıca pay bazında azami emir hacmi sınırı uygular.

İpucu: Pay piyasasının temel yapısını yeni öğreniyorsan Borsa nedir ve nasıl yatırım yapılır? rehberine göz atabilirsin.

Piyasa emri nasıl çalışır?

Sürekli işlem sırasında piyasa emrinin temel akışı şu şekilde ilerler:

1. Alış veya satış yönünü seçersin.
2. İşlem miktarını girersin ancak fiyat belirlemezsin.
3. Aracı kurum emrini Borsa İstanbul sistemine iletir.
4. Sistem emri karşı taraftaki en iyi fiyattan başlayarak eşleştirir.
5. İlk kademedeki miktar yetmezse emir sonraki uygun fiyat kademelerine geçer.
6. Karşılanmayan miktar kalırsa bu bölüm otomatik olarak iptal olur.

zla ödeme ortaya çıkar. Bu fark, piyasa emrindeki fiyat kayması riskini somut biçimde gösterir.

Alış ve satış piyasa emri nasıl eşleşir?

Piyasa alış emri

Piyasa alış emri verdiğinde sistem en düşük satış fiyatından başlar. İstediğin miktar bu seviyede yoksa daha yüksek satış kademelerine geçer. Emir büyüklüğün arttıkça ortalama alış fiyatın ekranda gördüğün en iyi satış fiyatının üzerine çıkabilir.

Piyasa satış emri

Piyasa satış emri verdiğinde sistem en yüksek alış fiyatından başlar. İlk kademedeki talep miktarı yetmezse daha düşük alış kademelerine iner. Bu durumda ortalama satış fiyatın ilk gördüğün alış fiyatının altında kalabilir.

Her iki yönde de emir defterinin derinliği, alış ve satış arasındaki makas, emrinin büyüklüğü ve o andaki işlem hızı sonucu etkiler.

Piyasa emri, limit emir ve piyasadan limite emir farkı

Bu üç emir türü fiyat kontrolü ve gerçekleşmeyen miktarın akıbeti açısından ayrışır:

Fiyat senin için öncelik taşıyorsa limit emir daha fazla kontrol sağlar ancak işlemin gerçekleşmesini garanti etmez. Piyasa emri gerçekleşme hızını öne çıkarır ancak hangi ortalama fiyata ulaşacağını baştan sabitlemez. Piyasadan limite emir ise yalnızca en iyi kademeyle eşleşmesi sayesinde sonraki fiyat kademelerine taşan etkiyi sınırlar.

İpucu: Emir defterindeki miktarın neden önemli olduğunu Likidite nedir, neden önemli ve nasıl ölçülür? Rehberimizde incele.

Piyasa emri ne zaman düşünülebilir?

Piyasa emri her işlem için uygun bir seçim sunmaz. Aşağıdaki koşullar birlikte bulunuyorsa bu emir türünü değerlendirebilirsin:

• İşlem gören araçta güçlü likidite ve yeterli emir derinliği varsa
• Alış ve satış fiyatı arasındaki makas darsa
• Emir miktarın karşı taraftaki kademelere göre küçük kalıyorsa
• Belirli bir fiyattan çok işlemin hızlı sonuçlanmasına önem veriyorsan
• Olası fiyat kaymasını ve toplam maliyeti karşılayabiliyorsan

Şu durumlarda daha temkinli davranman gerekir:

• İşlem hacmi ve emir derinliği düşükse
• Alış ve satış arasındaki makas genişse
• Emir miktarın defterdeki mevcut miktara göre büyükse
• Belirli bir bütçeyi veya en düşük satış fiyatını aşmak istemiyorsan
• Gördüğün piyasa verisinin zaman damgasından emin değilsen

Piyasa emrinin avantajları ve riskleri neler?

Öne çıkan avantajlar

• Fiyat girmeden hızlı ve kolay emir iletimi sağlar.
• Yeterli karşı emir varsa birden fazla kademeyi kullanarak miktarın tamamını karşılayabilir.
• Fiyat kontrolünden çok işlem hızına öncelik verdiğin durumlarda işlev görebilir.

Temel riskler

• Fiyat kayması: Gerçekleşme fiyatın, emri vermeden önce gördüğün en iyi fiyattan farklı olabilir.
• Kısmi gerçekleşme: Karşı tarafta yeterli miktar yoksa emrinin yalnızca bir bölümü işleme dönüşebilir.
• Makas maliyeti: Alış ve satış fiyatı arasındaki fark açıldıkça işlemin maliyeti artabilir.
• Veri gecikmesi: İzlediğin fiyat ile aracı kurumun işlem sistemindeki güncel kademe farklılaşabilir.
• Hızlı eşleşme: Sürekli işlemde emir çok kısa sürede gerçekleşebileceği için iptal fırsatı bulamayabilirsin.

Endeksleri ve piyasa hareketlerini izlemek için ENUYGUN Finans Canlı Borsa Ekranı sayfasını kullan. Emir kararı öncesinde işlem yapacağın yatırım kuruluşunun ekranındaki güncel fiyatı, emir defterini ve zaman bilgisini ayrıca kontrol et.

Piyasa emri nasıl verilir?

1. Yetkili kuruluşta yatırım hesabını aç: Kuruluşun faaliyet yetkisini SPK üzerinden kontrol et ve sözleşme ile risk bildirimlerini oku.
2. İşlem yapacağın aracı seç: Pay kodunu, pazarını ve işlem yönünü doğrula.
3. Emir türü olarak piyasayı seç: Uygulamadaki adlandırma ve kullanılabilir emir türleri piyasaya göre değişebilir.
4. Miktarı gir: Tahmini tutarı hesaplarken yalnızca son fiyata değil satış veya alış kademelerine de bak.
5. Makas ve derinliği kontrol et: Emrinin kaç fiyat kademesine yayılabileceğini değerlendir.
6. Emri onayla: Yön, miktar, hesap ve işlem kanalını son kez kontrol et.
7. İşlem sonucunu incele: Gerçekleşen miktarı, ağırlıklı ortalama fiyatı, iptal olan bölümü ve kesintileri kontrol et.

Piyasa emri iptal edilebilir mi ve seans dışında ne olur?

Sürekli işlem sırasında piyasa emri karşı emirle çok hızlı eşleşebilir. Henüz eşleşmeyen emir için iptal talebi iletebilirsin ancak talebin sisteme ulaşmasından önce gerçekleşen işlemi tek taraflı olarak geri alamazsın. İşleme dönüşmeden kalan miktar zaten otomatik biçimde iptal olur.

Açılış, kapanış ve tek fiyat yöntemindeki emir toplama aşamalarında piyasa emri eşleştirme anına kadar bekleyebilir. Emir değişikliği ve iptali için o seans bölümünde geçerli Borsa İstanbul kuralları ile aracı kurum ekranındaki seçenekler uygulanır.

Seans dışındaki talebin kurum tarafından bekleyen emir olarak alınması, farklı emir seçeneğine yönlendirilmesi veya reddedilmesi mümkün. Kurumun emir iletim politikasını ve işlem saatini kontrol etmeden talebi onaylama.

İpucu: Açılış, sürekli işlem ve kapanış adımlarını Borsa saat kaçta açılıyor ve kapanıyor? Rehberimizde incele.

Bu içerik genel bilgi amacı taşır. Yatırım danışmanlığı, alım satım önerisi veya getiri vaadi içermez. Emir türleri, seans uygulamaları ve aracı kurum ekranları değişebilir. İşlem öncesinde güncel Borsa İstanbul kurallarını, yatırım kuruluşunun sözleşmesini, risk bildirimlerini ve ücret tarifesini kontrol et.