Para transferi çeşitleri neler ve nasıl yapılır?

Kira öderken, alışveriş bedeli gönderirken, kendi hesapların arasında para aktarırken veya yurt dışındaki bir hesaba ödeme yaparken farklı transfer seçenekleriyle karşılaşabilirsin. Havale, EFT, FAST, virman ve SWIFT aynı temel ihtiyaca cevap verse de işlem saati, hız, ücret, limit ve para birimi açısından birbirinden ayrılır. Doğru para transferi yöntemini seçmek için alıcının hangi bankada olduğunu, paranın ne zaman ulaşması gerektiğini ve işlemin hangi para birimiyle yapılacağını göz önünde bulundurmalısın. Bu yazıda, para transferi çeşitlerini karşılaştırabilir, mobil bankacılık, ATM ve şube üzerinden para gönderme adımlarını öğrenebilir, Kolay Adres kullanımından uluslararası transferlere kadar merak ettiğin ayrıntıları bulabilirsin.

Para transferi nedir?

Para transferi, nakit veya hesaptaki fonun bir hesap, kişi ya da kuruluştan başka bir hesap, kişi ya da kuruluşa aktarılmasını anlatır. Banka hesabından yapılan havale, EFT ve FAST yanında ödeme kuruluşu üzerinden gönderim, elektronik para bakiyesi aktarımı ve uluslararası SWIFT işlemi de bu başlık altında ele alınabilir.

6493 sayılı Kanun'un 12. maddesi, ödeme hesabındaki fonu aktaran işlemleri ve para havalesini ödeme hizmetleri arasında sayar. Aynı Kanun'un 13. maddesi uyarınca bu hizmeti bankalar, yetkili ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve PTT sunabilir. Banka dışındaki bir uygulamayı kullanmadan önce kuruluşun güncel faaliyet iznini TCMB ödeme hizmetleri sayfasından kontrol et.

Para transferi çeşitleri neler?

Seçim yaparken paranın aynı bankada mı kalacağına, farklı bankaya mı gideceğine, ne zaman ulaşması gerektiğine, para birimine ve tutara bak. Aşağıdaki tablo temel farkları tek ekranda gösterir.

Virman

Vadesiz TL hesabından yine kendi adına kayıtlı başka bir hesaba para aktarıyorsan bankan bu işlemi virman olarak gösterebilir. TL hesabından kredi kartı borcu ödeme veya aynı bankadaki döviz hesabına para yönlendirme de ürün yapısına göre farklı menü adlarıyla açılabilir. Döviz alımı devreye giriyorsa uygulanan kuru ve oluşan maliyeti onay ekranında incele.

Havale

Alıcının hesabı senin hesabınla aynı bankadaysa havale seçebilirsin. İşlem çoğu bankada kısa sürede sonuçlanır. Alıcının IBAN'ını, hesap numarasını veya uygulamanın desteklediği Kolay Adres bilgisini kullanabilirsin. Havale ve EFT ayrımını örneklerle görmek için EFT ve havale arasındaki farklar rehberimize göz at.

EFT

Alıcı başka bir bankadaysa ve gönderim TL cinsindeyse EFT seçeneği karşına çıkabilir. Bankanın belirlediği günlük kesim saatinden sonra verilen talimat sonraki iş gününe kalabilir. Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik'in 58. maddesine göre, iş günü dışında ulaşan ödeme emri izleyen ilk iş günü alınmış sayılır. Hizmet sağlayıcı isterse emri aynı gün de yerine getirebilir. Kesin saat için bankanın işlem ekranındaki uyarıyı esas al.

FAST

FAST, TCMB tarafından işletilen ve EFT'den bağımsız çalışan anlık ödeme sistemi. TCMB'nin FAST açıklamasına göre ödeme talimatı 7 gün 24 saat gönderilebilir, işlem normal akışta saniyeler içinde sonuçlanır ve tamamlanmayan işlem süre aşımında iptal olur.

TCMB kaynaklarında görülen son kamuya açık sınır, kişiden kişiye FAST transferinde işlem başına 100.000 TL. Dinamik doğrulamalı FAST-TR Karekod iş yeri ödemesi için açıklanan sınır 250.000 TL. 

SWIFT ve uluslararası para transferi

Yurt dışındaki bir hesaba para gönderirken bankanın uluslararası transfer veya SWIFT menüsünü kullanabilirsin. SWIFT, finansal kuruluşların güvenli mesaj alışverişi için kullandığı küresel ağ. Para, işleme katılan bankaların ve varsa aracı bankaların hesapları üzerinden ilerler.

Yurt içindeki farklı bankalar arasında yabancı para gönderimi de bankanın altyapısına göre SWIFT veya yabancı para transferi akışına girebilir. Bu işlemde kur, gönderici banka ücreti, aracı banka kesintisi ve alıcı banka masrafı oluşabilir. Onay ekranında OUR, SHA veya BEN masraf seçeneği çıkarsa ücretin kime yansıyacağını dikkatle oku.

Ödeme ve elektronik para kuruluşu üzerinden transfer

Bir mobil cüzdan, ödeme kuruluşu veya elektronik para uygulaması üzerinden de para gönderebilirsin. 6493 sayılı Kanun'un 20. maddesine göre elektronik para karşılığı tutulan fon, mevduat veya katılım fonu sayılmaz. Kuruluşun banka olmadığını, hangi transfer hizmetleri için izin aldığını, ücretini ve para çekme koşullarını işlemden önce incele. Faaliyette bulunan kuruluşları ve izin kapsamlarını TCMB'nin güncel kuruluş tablosundan doğrulayabilirsin.

Düzenli veya ileri tarihli transfer

Düzenli transfer ve ileri tarihli transfer ayrı bir ödeme altyapısı sayılmaz. Bankaya verdiğin zamanlama talimatı, seçilen tarihte çoğunlukla havale veya EFT üzerinden işleme girer. Talimat gününde hesap bakiyesi yetersizse işlem gerçekleşmeyebilir. İlk ödeme tarihini, tekrar sıklığını, bitiş tarihini ve her işlemde alınacak ücreti kaydetmeden önce kontrol et. İleri tarihli talimatı iptal etmek istiyorsan işlem gününden önce uygulamadaki talimatlar menüsünü aç.

Hangi transfer yöntemini seçmelisin?

• Kendi hesapların arasında para aktaracaksan: Virman seç.
• Alıcı aynı bankadaysa: Havale seç.
• Alıcı başka bankadaysa ve işlem iş günü içinde tamamlanacaksa: EFT seçebilirsin.
• Alıcı başka katılımcı kuruluştaysa ve para hemen ulaşacaksa: Tutar sistem ile banka limitleri içindeyse FAST seç.
• IBAN yazmak istemiyorsan: Alıcının hesabına tanımlı Kolay Adres üzerinden FAST kullan.
• Yurt dışına veya yabancı para göndereceksen: SWIFT ya da bankanın sunduğu uluslararası transfer seçeneğini incele.
• Alıcının banka hesabı yoksa: Yetkili bir ödeme kuruluşunun veya PTT'nin hesapsız para havalesi seçeneğini karşılaştır.

İpucu: Yeni bir vadesiz hesap açmayı düşünüyorsan şubeye gitmeden müşteri olabileceğin bankaları karşılaştır.

Mobil bankacılıktan para transferi nasıl yapılır?

Menü adları bankadan bankaya değişse de mobil bankacılıkta para gönderme akışı çoğunlukla şu adımlarla ilerler:

1. Yöntemi belirle: Aynı banka için havale, farklı banka için EFT veya FAST, yurt dışı için uluslararası transfer menüsünü seç.
2. Gönderici hesabı seç:  Bakiyeyi, para birimini ve varsa vadeli hesaptan erken çıkış etkisini kontrol et.
3. Alıcı bilgisini gir: IBAN, hesap numarası veya Kolay Adres kullan. Türkiye'deki IBAN 26 karakter taşır ve TR ile başlar. 
4. Alıcıyı doğrula. Ekrandaki ad veya maskeli ad ile para göndereceğin kişiyi karşılaştır. Şüphe varsa alıcıyı kayıtlı telefon numarasından ara.
5. Tutarı ve açıklamayı yaz. Kira, borç, ürün bedeli veya başka bir işlem amacı varsa gerçeğe uygun ve anlaşılır bir açıklama kullan.
6. Ücret, kur ve süreyi incele. Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği'nin 38 ve 39. maddeleri uyarınca tek seferlik işlem öncesinde azami tamamlanma süresi, toplam ücret, ücret dökümü ve varsa döviz kuru bilgisi sunulur. Bu alanları atlamadan oku.
7. İşlemi onayla. Mobil onay, biyometrik doğrulama veya tek kullanımlık kod adımını yalnızca bankanın resmî uygulaması içinde tamamla.
8. Sonucu kontrol et. “Başarılı”, “beklemede” ve “reddedildi” ifadelerini birbirinden ayır. Yönetmeliğin 40. maddesine göre işlem sonrası referans, tutar, ücret ve tarih bilgileri gönderene sunulur. Dekontu kaydet, para ulaşmadıysa referans numarasıyla bankana başvur.

ATM'den veya şubeden para transferi nasıl yapılır?

ATM'de kartlı ya da bankanın desteklediği kartsız işlem menüsünden Para Transferleri seçeneğini aç. Alıcının IBAN veya hesap bilgisini ve tutarı gir, alıcı adı ile ücreti kontrol et, işlemi onaylayıp bilgi fişini al. Kartsız menü, tutar sınırı ve doğrulama yöntemi bankaya göre değişebilir.

Şubeden işlem için kimlik belgeni, alıcının hesap bilgisini ve işlem açıklamasını yanına al. Nakit ya da hesaptan gönderim seçeneğini, tahmini tamamlanma süresini ve toplam ücreti gişe görevlisinden öğren. Finansal Tüketici Ücretleri Tebliği'nin 12. maddesine göre, kuruluşta hesabı bulunmayan tüketiciye transferden önce ücret bilgisi verilir ve tutar ile ücret işlem fişinde açıkça gösterilir.

IBAN olmadan Kolay Adres ile para nasıl gönderilir?

Kolay Adres, telefon numarası, e-posta, T.C. kimlik numarası, vergi kimlik numarası veya pasaport numarası gibi bir bilgiyi hesaba eşler. Ayrı bir transfer sistemi yerine FAST'i başlatmayı kolaylaştıran adresleme hizmeti sunar.

1. Para Transferleri menüsünden FAST veya Kolay Adres ile gönder seçeneğini aç.
2. Alıcının sana verdiği telefon numarası, e-posta veya diğer tanımlı bilgiyi gir.
3. Ekrandaki maskeli alıcı adını kontrol et.
4. Tutarı ve açıklamayı yaz.
5. Ücret ile işlem özetini okuyup onay ver.

Yurt dışına para transferi nasıl yapılır?

1. Bankanın mobil veya internet şubesinde Uluslararası Transfer ya da SWIFT menüsünü aç.
2. Alıcının tam adını, adresini, ülkesini ve hesap numarası ya da IBAN bilgisini gir.
3. Alıcı bankanın BIC veya SWIFT kodunu ekle. Banka isterse şube kodu ve aracı banka bilgisini de gir.
4. Para birimini, tutarı ve işlem amacını seç. İstenen belge varsa yükle.
5. Kur bilgisini, tahmini varış tutarını, gönderici banka ücretini ve olası aracı banka kesintisini kontrol et.
6. OUR, SHA veya BEN seçeneği varsa masrafın gönderici, alıcı ya da iki taraf arasında nasıl paylaşılacağını oku.
7. İşlemi onayla, SWIFT referansını sakla ve alıcıdan hesabını kontrol etmesini iste.

Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği'nin 67. maddesi, gönderici veya alıcı hizmet sağlayıcısının yurt dışında bulunduğu işlemlerde yurt içi sürelerden farklı bir tamamlanma süresi kararlaştırılmasına izin verir. Bu nedenle kesin süre vermek yerine bankanın gösterdiği tahmini tarihi, muhabir banka zincirini, ülke tatillerini ve uyum kontrollerini birlikte gözden geçir.

Alıcının eline net bir tutar geçmesi gerekiyorsa ücret paylaşım seçeneğini özellikle kontrol et. “OUR” seçimi dahi her koridorda sonradan doğabilecek tüm masrafları kesin olarak sıfırlamayabilir. Bankanın sözleşmesini ve işlem özetini esas al.

Hafta sonu para transferi nasıl yapılır?

Farklı finansal kuruluşlar arasında hafta sonu anlık TL transferi için FAST seçebilirsin. Aynı banka içindeki havale de çoğu kurumda 7 gün 24 saat işleme alınır. EFT talimatı ise ilk iş gününü bekleyebilir. Bankanın bakım duyurusu ve günlük limiti işlemi etkileyebilir.

Kolay Adres ile para göndermek güvenli mi?

Kolay Adres, IBAN yerine telefon numarası veya e-posta gibi bir bilgiyi hesaba eşler. Güvenlik için onay ekranındaki maskeli alıcı adını kontrol et. Güncelliğinden emin olmadığın telefon numarası veya e-posta üzerinden para gönderme.

Bu içerik genel bilgi sunar. Hukuki, vergisel veya yatırım danışmanlığı amacı taşımaz. Banka ve ödeme kuruluşlarının ücretleri, limitleri, işlem saatleri, kampanyaları ve kabul koşulları değişebilir. İşlem öncesinde hizmet sağlayıcının güncel sözleşmesini, ücret ekranını ve resmî duyurularını kontrol et.