Kredi başvurusunda banka, gelirini ve ödeme geçmişini incelerken senden ek güvence isteyebilir. Evin üzerine ipotek konulması, aracın rehin alınması veya bir yakınının kefil olması bu aşamada gündeme gelebilir. Teklifleri karşılaştırırken aylık taksitin yanında hangi varlığını ya da kimi borç ilişkisine dahil ettiğini de bilmen gerekir. Bu yazıda, teminat türlerini, başvuruda karşılaşabileceğin koşulları ve diğer detayları bulabilirsin.
Teminat, bankanın alacağını tahsil edememe riskini azaltmayı amaçlar. Banka başvurunu incelerken geri ödeme gücünün yanında, borç ödenmediğinde başvurabileceği güvenceleri de değerlendirir. Bu nedenle teminatın değeri kadar hukuken geçerli olması ve gerektiğinde paraya çevrilebilmesi de önem taşır.
Ancak teminat, taksitleri ödeme yükümlülüğünün yerine geçmez. Örneğin evini teminat göstermen, düzenli gelir incelemesini ortadan kaldırmaz veya borcunu yalnızca evin değeriyle sınırlandırmaz. Bankanın değerlendirmesinde talep ettiğin tutar, mevcut borçların, ödeme geçmişin ve kredi türü birlikte etkili olur.
Kredi teminatları temel olarak bir varlık üzerinde güvence kurulan ayni teminatlar ve başka bir kişinin sorumluluk üstlendiği şahsi teminatlar şeklinde ayrılır. İpotek ve rehin ilk gruba, kefalet ikinci gruba girer. Banka her varlığı kabul etmeyebilir ve aynı kredi için birden fazla teminat isteyebilir.
| Teminat türü | Nasıl kullanılır? | Neye dikkat edebilirsin? |
| Taşınmaz ipoteği | Ev, iş yeri veya arsa gibi bankanın kabul ettiği taşınmaz üzerinde ipotek kurulur. | Değerleme sonucunu, mevcut ipotekleri ve hangi borçların güvenceye alındığını kontrol et. |
| Araç rehni | Krediye konu araç üzerinde banka lehine rehin kurulabilir. | Borç kapanmadan satış ve rehnin kaldırılması için izlenecek süreci öğren. |
| Mevduat rehni | Banka hesabındaki para teminata bağlanabilir ve kullanımına bloke uygulanabilir. | Blokenin tutarını, faiz işleyişini ve paraya yeniden erişme koşullarını incele. |
| Menkul kıymet rehni | Bankanın kabul ettiği yatırım araçları teminat olarak kullanılabilir. | Değer değişimlerinin teminat yeterliliğini nasıl etkilediğini sor. |
| Kefalet | Bir kişi, borcun ödenmemesinin sonuçları için sözleşme ve kanun çerçevesinde kişisel sorumluluk üstlenir. | Azami sorumluluk tutarını, kefaletin türünü ve şekil şartlarını kontrol et. |
İpotek, taşınmaz üzerinde kurulan bir rehin türü. Ev veya arsa için ipotek, araç için ise taşıt rehni ifadesi kullanılır. Taşınmazın ipotek edilmesi mülkiyetini başvuru anında bankaya devretmez. Ancak ödeme aksarsa ve yasal koşullar oluşursa taşınmazın satışı yoluyla alacağın tahsili gündeme gelebilir.
Evet, kefalet şahsi teminat olarak kullanılır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine göre, tüketicinin borçları için alınan şahsi teminatlar, kullanılan isimden bağımsız olarak adi kefalet sayılır. Bu kuralı ticari kredilere doğrudan genelleyemezsin.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre, kefaletin yazılı kurulması ve kefilin azami sorumluluk tutarıyla kefalet tarihini kendi el yazısıyla belirtmesi gerekir. Aynı Kanun’un 584. maddesi uyarınca, kanundaki istisnalar dışında evli kişinin kefaletinde eşinin yazılı rızası aranır. Bu rıza sözleşmeden önce veya en geç sözleşme kurulurken verilir.
Adi kefalette, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 585. maddesine göre, kural olarak önce borçluya başvurulur. İflas, konkordato mehli ve kanunda sayılan diğer durumlarda doğrudan kefile başvuru mümkün olabilir. Bu nedenle kefil olmak yalnızca başvuruyu destekleyen bir imza olarak görülmemeli.
Hayır, teminat göstermek kesin kredi onayı sağlamaz. Banka teminatı yeterli bulsa bile gelirini, mevcut borçlarını veya ödeme geçmişini uygun görmeyebilir. Kredi notunun düşük olması da yalnızca teminat sunarak ortadan kalkmaz.
Teminatın kabul edilmemesi durumunda gerekçeyi öğrenebilir, daha düşük kredi tutarını veya bankanın kabul ettiği başka bir güvenceyi değerlendirebilirsin. Yeni bir başvurudan önce taksit yükünün bütçene uyduğunu kontrol et. Teminatlı teklifin her zaman daha düşük faiz veya daha uzun vade sağlayacağını varsayma.
Belge listesi krediye, teminata ve çalışma durumuna göre değişir. Başvuru öncesinde bankadan sana özel listeyi isteyebilirsin. Genellikle aşağıdaki bilgi ve belgeler değerlendirmeye girer.
Ekspertiz, tapu işlemi veya ek belge incelemesi gerekiyorsa süreç uzayabilir. Her başvuru için geçerli kesin bir sonuçlanma süresi yok. Masraf doğuracak bir işlem başlamadan önce kredi reddedilirse hangi giderlerin sana yansıyacağını sor.
Kredi borcunu kapattığında teminatın serbest bırakılmasını bankandan talep edebilirsin. Önce teminatın başka bir borcu da kapsayıp kapsamadığını doğrula. Özellikle birden fazla borca güvence sağlayan sözleşmelerde tek kredinin kapanması yeterli olmayabilir.
İşlem süresi bankaya, kayıt sistemine ve dosyanın durumuna göre değişir. Bankadan takip bilgisi alarak süreci izle.