Halka arz nedir? Halka arz nasıl alınır?

Halka arz, şirketlerin hisselerini yatırımcılara açarak borsada işlem görmeye başlaması. Eğer hisse senedi yatırımı yapıyorsan, halka arz süreçlerini yakından takip etmek hem portföyünü genişletmek hem de potansiyel kazanç fırsatlarını değerlendirmek için önem arz eder. Bu rehberde, halka arzın ne olduğu, neden yapıldığı, nasıl gerçekleştiği ve yatırımcı olarak nasıl katılım sağlayabileceğin gibi temel konuları tüm yönleriyle ele aldık.

Halka arz nedir?

Halka arz, özel bir şirketin hisselerinin (paylarının) ilk kez halka açılması anlamına gelir. Halka arz, şirket paylarının satış işlemi için genel çağrı ve ardından gerçekleştirilen satış olarak tanımlanır. Halka arz, gerek yeni kurulan gerek uzun yıllardır faaliyet gösteren şirketler tarafından yapılabilir. Hisselerini halka arz eden şirketlerin sermaye paylarının bir kısmı ise borsada işlem görmeye başlar.

Şirketler neden halka arz olur?

Şirketler, sermaye toplama, büyüme, borçlarını ödeme gibi amaçlarla halka arz olabilir. Genellikle şirketler için halka arz, borç/sermaye oranında olumlu etkiler yaratır. Bu sayede şirketler kendi sermaye durumlarını güçlendirebilir. Şirketler halka açıldığında, nakit karşılığında hisselerini halka sattığı için sermayeleri artabilir. Artan bu sermaye, araştırma ve geliştirmeyi (Ar-Ge) artırmak gibi amaçlarla da kullanılabilir.

Halka arz nasıl işler?

Biraz da halka arz sürecinin nasıl çalıştığına bakmakta yarar var. Halka arz nasıl yapılır adım adım aşağıdaki maddelerde görebilirsin:

• Halka arzdan önce bir şirket özel mülkiyette yer alır.
• Özel mülkiyet kapsamındaki bu şirket, sermaye artırmak, borçlarını ödemek, genişlemek gibi amaçlarla halka açılmaya karar verir.
• Bu aşamada şirketin gerekli hazırlıkları yapması gerekir. Örneğin, şirketin finansal durumunun değerlendirilmesi, hisse senetlerinin fiyatlandırılması bu hazırlıklardan bazıları.
• Daha sonra halka arz olacak şirketin bu işler için aracı kurumunu seçmesi gerekir.
• Ardından gerekli belgelerini hazırlayan şirket Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) ve Borsa İstanbul Grubu’na başvurup onay alması gerekir.
• Şirket, SPK onayından sonra ise halka arz olduğunun duyurusunu gerçekleştirir. Bu duyuruda hisse senetlerinin fiyatı, halka arzın gerçekleştirileceği tarihler gibi önemli bilgiler paylaşılır.
• Aracı kurumlar tarafından gerçekleştirilen hisse senedi fiyatlandırılmasından sonra talep toplama aşaması gelir. Yani şirketin belirlediği tarihler arasında yatırımcılar hisse senetleri alabilir.
• Halka arz tamamlandıktan sonra ise hisse senetleri ilgili yatırımcılara dağıtılır ve yatırımcılar hisse senetlerini satın aldıkları fiyattan satma ya da tutma seçeneğine sahip olur.

Halka arz nasıl alınır?

Bankaların ya da güvenilir yatırım kurumlarının mobil uygulamaları ve online platformları üzerinden hisse senedi hesabı açarak talep sürecine dahil olabilirsin. Ayrıca, aracı kurumların platformları üzerinden halka arzlara katılabilirsin. Bu platformlar genellikle mobil uygulamalar ya da internet üzerinden erişilebilen internet siteleri olur. Akla en çok bankaların mobil uygulamaları gelse de halka arzlara katılabileceğin farklı platformlar da var. Bununla beraber kullandığın platformun resmi, güvenilir, onaylı bir yer olması gerekir. Bu platformlardan birine dâhil olup bir hisse senedi hesabı açtıktan sonra katılım sağlayabilirsin.

Yatırımcılar ise bireysel kişilerden olabildiği gibi tüzel kişiler de hisse alımı yapabilir. Tüzel kişiler, yani kurumsal yatırımcılar genelde yüksek alımlar ve daha derin hisse analizleri yapabilir.

Halka arzlarda hisse dağıtım şekilleri neler?

Halka arzlarda hisse dağıtımı genellikle iki yöntemle gerçekleştirilir:

Eşit dağıtım: Her yatırımcıya eşit sayıda hisse verilir.

Oransal dağıtım: Talep edilen tutara göre yatırımcılara hisse verilir. Daha yüksek tutarda talepte bulunan yatırımcı, daha fazla hisse alır.

Halka arz nereden takip edilir?

Halka arz edilen bir şirketten satın alınan hisseler de aracı kurumların platformlarından takip edilebilir. Bunlar da yine bankalar ya da çeşitli finans kurumlarının uygulamaları, internet siteleri olabilir.

Halka arz edilen hisse ne zaman işlem görür?

Borsa İstanbul’da konu hakkında şu yanıt aktarılır: “Borsa Yönetim Kurulu’nun kararından sonra halka arz sonuçları ve Borsaca gerekli görülen diğer bilgiler Borsa Günlük Bülteni’nde ve/veya Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda ilan edilir ve ilanı izleyen iş gününden itibaren şirket payları ilgili pazarda işlem görmeye başlar.”

Halka arz kaç gün sonra hesaba geçer?

Halka arz sonuçları açıklandıktan sonra hisselerin hesaba yansıması 1 ya da 2 iş günü sürebilir. Kurumdan kuruma da değişiklik gösterebilir. Verilen hisse alış emirleri, genellikle işlemin Borsa'da gerçekleşmesinden sonraki 2. İş günü (takas günü) yatırım hesabına geçer.

Diğer yatırım araçları için “Paranı değerlendirebileceğin yatırım araçları” başlıklı yazımıza da göz atabilirsin.

Bu sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. Yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir.